W dniach 23-24.02.2026 roku w Toruniu odbyło się XXXIII Welconomy Forum, w tym roku pod jakże aktualnym i wymownym hasłem: “Po pierwsze bezpieczeństwo…!” Nie jest to typowa konferencja gospodarcza, ale interdyscyplinarny[...]
10 grudnia 2025 r. w Warszawie odbyła się V Konferencja Stron Porozumienia sektorowego na rzecz rozwoju gospodarki wodorowej. Pośród 297 stron umowy znalazło się także Forum Rozwoju Energetyki Odnawialnej,[...]
Polska wieś to już nie tylko areał zapewniania bezpieczeństwa żywnościowego. Ma coraz większe znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego - nie tylko w jego lokalnym wymiarze. Instalacje odnawialnych źródeł energii mogą stanowić[...]
14.11.2025 r. byłem gościem audycji "Regionalny Punkt Widzenia" w Polskim Radiu Pomorza i Kujaw. Tematyka dotyczyła bieżącej polityki krajowej oraz międzynarodowej, a także współczesnego postrzegania patriotyzmu. Redakcji dziękuję za zaproszenie.[...]
Głównym wydarzeniem mojej aktywności organizacyjnej w 2025 roku była trzecia edycja Kongresu Rozwoju Energetyki Odnawialnej. KREO25 odbył się w dniach 7-8 października 2025 r. na Wydziale Nauk Ekonomicznych i[...]
W dniach 29-30 września 2025 roku w Warszawie i podwarszawskim Nadarzynie odbyła się kolejna edycja: Green Gas Poland – Konferencji Biogazu i Biometanu oraz Bio Power Poland – branżowe targi[...]
Jako prezes Zarządu Forum Rozwoju Energetyki Odnawialnej udzieliłem komentarza Redakcji TVP3 Bydgoszcz na temat inwestycji w turbiny na lądzie w kontekście planów Gminy Rogowo w południowo-zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego: https://bydgoszcz.tvp.pl/87919659/walka-z-wiatrakami-rogowo-powiat-zninski
Miło mi poinformować o pracy zbiorowej pt. Dylematy i wyzwania współczesności w nauczaniu społecznym Jana Pawła II, pod redakcją dr Agnieszki Górskiej i prof. Michała Strzeleckiego, która właśnie ukazała się nakładem Wydawnictwa Uczelnianego Wyższej Szkoły Informatyki i Ekonomii TWP w Olsztynie. Książka stanowi podsumowanie obchodów Roku Jana Pawła II przy udziale Gminy Miejskiej Kętrzyn. Publikacja składa się z szesnastu artykułów/rozdziałów. Ich autorzy, przedstawiciele licznych ośrodków akademickich z całej Polski, przedstawili m.in. takie aspekty jak: nastawienie Jana Pawła II do idei Soboru Watykańskiego II czy integracji europejskiej, papieska postawa wobec problemów demokratyzacji w Polsce, encykliki społeczne Papieża Polaka, przesłanie pielgrzymek do Ojczyzny, fenomen relacji Jana Pawła II z młodzieżą i wiele innych interesujących kwestii.
W książce znajduje się także artykuł pt. Jan Paweł II wobec Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993 roku. Zawiera on analizę stanowiska Jana Pawła II wobec projektów traktatu, wyrażanego zarówno podczas negocjacji, jak i przedłużającej się procedury ratyfikacyjnej. Pytania badawcze są następujące: Jaka była rola Jana Pawła II w procesie planowania i negocjowania umowy między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską? Jaka była jego postawa podczas przedłużającej się procedury ratyfikacyjnej? W jakim stopniu Ojciec Święty – jego osobiste zaangażowanie, ale i sam fakt obecności Polaka na tronie Piotrowym – wpływał na postawę polskich polityków różnych opcji? Zachęcam do sięgnięcia po udzielone na kartach artykułu odpowiedzi.
10 maja 2016 r. na zaproszenie Koła Prawa Rzymskiego i Kanonicznego Sapere Aude w jednym z audytoriów Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu wygłosiłem wykład pt. Obecność religii w przestrzeni publicznej III RP. Aspekty prawne i polityczne.
I. Rozpocząłem od kwestii definicyjnych, wyjaśniając zastosowane w tytule pojęcia: religii oraz przestrzeni publicznej. Wskazałem także na różnice między przestrzenią publiczną a przestrzenią polityczną.
II. Następnie przedstawiłem panoramę modeli relacji państwo-Kościół w ujęciu historycznym.
III. Ważny fragment wykładu stanowiła analiza wydźwięku Soboru Watykańskiego II i jego wpływu na współcześnie propagowany przez Stolicę Apostolską model relacji państwo-Kościół, oparty na trzech zasadach:
a) wolności religijnej,
b) autonomii i niezależności Kościoła i państwa,
c) współdziałania między Kościołem i państwem w osiąganiu dobra wspólnego. (Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes z 7 grudnia 1965 r., nr 76)
IV. Następnie zaprezentowałem swoje autorskie definicje: modelu państwa wyznaniowego oraz przyjaznego rozdziału państwa i związków konfesyjnych (tzw. separacji skoordynowanej).
V. Kolejna część wykładu dotyczyła szerokiej analizy podstaw prawnych stosunków państwo-Kościół w III RP w ujęciu chronologicznym:
Pakiet ustaw wyznaniowych z 17 maja 1989 r.:
a) Ustawa o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego,
b) Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,
c) Ustawa o ubezpieczeniu społecznym duchownych
2. Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993 r,
3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Preambuła oraz art. 25 i 53).
VI. Po omówieniu aspektów prawnych skoncentrowałem się na charakterystyce instytucjonalnych form współdziałania państwa i związków wyznaniowych (m.in. Komisja Wspólna przedstawicieli rządu i Konferencji Episkopatu Polski).
VII. Wiele uwagi poświęciłem na omówienie stanowiska św. Jana Pawła II wobec obecności religii w przestrzeni publicznej, cytując m.in. fragmenty homilii z Lubaczowa (1991) oraz Skoczowa (1995).
VIII. Następnie scharakteryzowałem krótko kwestie finansowania konfesji w Polsce.
IX. Znaczna część wykładu dotyczyła analizy obecności symboli religijnych w przestrzeni publicznej oraz nauczania religii w szkołach.
X. Wskazałem też na ewolucję stanowiska Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce wobec wyborów parlamentarnych i prezydenckich.
XI. Ostatnim obszarem analizy była kwestia dyskursu publicznego (w tym słusznego udziału Kościoła) wokół ochrony życia czy ideologii gender.
XII. W podsumowaniu stwierdziłem, że: „Stabilność konstruktywnych relacji między państwem a religią wymaga, z jednej strony ich autonomii, z drugiej zaś – co nade wszystko trzeba podkreślić – owocnej współpracy w imię dobra wspólnego wszystkich obywateli. Ze względu na wspomniane czynniki tożsamościowe, historyczne, kulturowe, statystyczne, obecność religii w polskiej przestrzeni publicznej jest dopuszczalna, a w wielu kwestiach nawet potrzebna”.
Nagranie fragmentów wykładu dostępne jest pod linkiem:
Dziękuję za zaproszenie, promocję wydarzenia i frekwencję.
Polskość i katolicyzm, naród i Bóg, polityka i religia… na ścisłych relacjach między tymi kategoriami skoncentrowałem się w mojej rozprawie doktorskiej. Odnotowałem w niej m.in.:
„Od symbolicznego aktu Chrztu Polski, na który w 966 r. zdecydował się książę Polan – Mieszko I, mamy do czynienia z silnym przenikaniem elementów sacrum i profanum. Średniowieczne bitwy w akompaniamencie pieśni – Bogurodzicy, prymasi w roli interreksa, śluby lwowskie Jana Kazimierza powierzające naród opiece Matki Boskiej Częstochowskiej, konsolidująca rola Kościoła w okresie rozbiorów, kiedy to wspólna wiara łączyła Polaków rozdzielonych w trzech zaborach czy wreszcie wspomniana rola czynnika religijnego w czasie zniewolenia komunistycznego lat 1945-1989, to wszystko świadczy o wyjątkowej więzi polskości z katolicyzmem oraz patriotyzmu z religijnością. Czy dziś, w XXI w. warto pochopnie ulegać trendom sekularyzacji i globalizacji, podcinając niejako własne korzenie? Czy można w imię błędnie pojmowanej nowoczesności i konsumpcyjnego pościgu codzienności wyzuwać wartości, które na przestrzeni wieków stanowiły trzon narodowej tożsamości? Skoro pewna wspólna idea światopoglądowa przez wieki konsolidowała naród i ułatwiała mu przetrwanie niejednej dziejowej zawieruchy, to czy bez niej to samo społeczeństwo nie zatraci swojej samoświadomości i podstaw samozachowawczego funkcjonowania?”.
Wiele kolejnych refleksji przyniosło piękne triduum obchodów 1050-lecia Chrztu Polski. W dniach 14-16 kwietnia 2016 roku w Gnieźnie, na Ostrowie Lednickim oraz w Poznaniu miały miejsce podniosłe wydarzenia, upływające pod hasłem „Gdzie chrzest, tam nadzieja!”. 15 kwietnia w stolicy Wielkopolski zebrało się Zgromadzenie Narodowe, po raz pierwszy poza Warszawą. Prezydent Andrzej Duda wygłosił jubileuszowe orędzie, w którym zwrócił uwagę na historyczne znaczenie decyzji Mieszka I, wynikające z niej konsekwencje, a także aktualne zobowiązania. Z kolei 16 kwietnia na poznańskim stadionie, pośród 40 tysięcy Polaków, kard. Pietro Parolin – sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej – przytoczył słowa reprezentowanego przez siebie papieża Franciszka: „Kościół w Polsce zawsze utrzymywał szczególną więź z narodem i starał się weselić z tymi, którzy się weselą i płakać z tymi, którzy płaczą”. Wraz z nimi przychodzi na myśl odwieczna dewiza: „Polonia semper fidelis” („Polska zawsze wierna”).
XXI wiek, wraz z tak oczekiwanym rozwojem gospodarczym, niesie również wiele wyzwań. Warto, parafrazując nieco słowa św. Jana Pawła II, wyrazić życzenie: Polsko, prastara córo Kościoła, pozostań wierna przyrzeczeniom swojego Chrztu!
Za nami udana Konferencja Ars elegantiae. Toruńska AkademiaDyplomacji,która odbyła się w Centrum Dialogu – gmachu Biblioteki Diecezjalnej w Toruniu. Podczas pierwszego dnia (1 marca) uczestnicy wzięli udział w spotkaniach praktycznych dotyczących savoir-vivre’u i sztuki dyplomacji. Wieczór upłynął pod znakiem uroczystego bankietu. Natomiast 2 marca miały miejsce wystąpienia/wykłady w panelach konferencyjnych. Moderatorem panelu głównego był ks. dr Mirosław Tykfer (redaktor naczelny Przewodnika Katolickiego), natomiast w roli prelegentów wystąpili prof. dr hab. Hanna Suchocka (Premier RP w latach 1992-1993, Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej w latach 2001-2013), prof. dr hab. Zbigniew Witkowski (Kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego WPiA UMK) oraz ks. dr Janusz Chyła (szczegółowy program wraz z tematami wystąpień zamieszczono w galerii zdjęć oraz w poprzednim wpisie).
Podczas rozmowy z Panią Premier Suchocką miałem okazję wymienić poglądy na temat pontyfikatu Franciszka i jego nastawienia wobec Polski i Polaków (w porównaniu z dużo bardziej propolskim Benedyktem XVI). Moje spostrzeżenia zawarte w artykułach naukowych (m.in. w: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/analectacracoviensia/article/view/956) zostały potwierdzone. Miałem też zaszczyt wygłosić prelekcję pt. Politycy za Spiżową Bramą. Dyplomatyczny kontekst wydarzeń okolicznościowych organizowanych przez Stolicę Apostolską w latach 2005-2014.Omówiłem polityczno-dyplomatyczne aspekty takich wydarzeń jak: pogrzeb Jana Pawła II, papieska beatyfikacja i kanonizacja, a także inauguracje pontyfikatów Benedykta XVI oraz Franciszka.
Organizatorom – doktorantom Wydziału Teologicznego UMK oraz członkom Koła Naukowego Cooperatores Veritatis im. Benedykta XVI – dziękuję za zaproszenie i atmosferę podczas tego przedsięwzięcia. Z pewnością warto ją będzie powtórzyć! 😉
W dniach 1-2 marca b.r. wezmę czynny udział w konferencji: „Ars elegantiae. Toruńska Akademia Dyplomacji im. bł. PG. Frassatiego”. W środę 2 marca ok. godz. 12:45 w auli Centrum Dialogu przy pl. Frelichowskiego 1 w Toruniu (naprzeciwko Od Nowy) wygłoszę krótki wykład pt. „Politycy za Spiżową Bramą. Dyplomatyczny kontekst wydarzeń okolicznościowych organizowanych przez Stolicę Apostolską w latach 2005-2014” (szczegóły na załączonym plakacie). Prelekcja na tematy papiesko-watykańskie w obecności wieloletnich Ambasadorów RP przy Stolicy Apostolskiej – prof. Hanny Suchockiej (Premier RP w latach 1992-1993) oraz dra Stefana Frankiewicza – jest dla mnie prawdziwym wyróżnieniem, zaszczytem, ale i wyzwaniem.
Patronat nad wydarzeniem objął JE Ks. Bp. Andrzej Suski, Ordynariusz toruński.
W życiu każdego z nas zdarzają się wyjątkowe dni, pozytywnie zapamiętywane na długie dekady. Takim dniem był dla mnie z pewnością 19 lutego 2016 roku, kiedy to podczas uroczystości z okazji Święta Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, odebrałem z rąk Pani Promotor – prof. Elżbiety Alabrudzińskiej – dyplom doktora nauk społecznych w zakresie nauk o polityce.
Uroczystość odbyła się w Auli Uniwersyteckiej w Toruniu. Przewodniczył jej Jego Magnificencja Rektor UMK – prof. dr hab. Andrzej Tretyn w obecności dostojnego Senatu Uczelni. Promocję doktorską zwieńczył recital Chóru Akademickiego.
Warto było studiować wiele lat dla tak zaszczytnej chwili. Z sentymentem wspominam wszystkie etapy studiów na toruńskim Uniwersytecie (2005-2015). Dziękuję tak wielu życzliwym ludziom towarzyszącym mi na tej naukowej drodze! Cieszę się z zawartych znajomości, a przede wszystkim ze zdobytego starannego wykształcenia. Swoją refleksję wyraziłem na kartach Księgi Pamiątkowej UMK.
Dzieląc się radością płynącą z tego wyjątkowego wydarzenia, wszystkich serdecznie pozdrawiam, Paweł Machalski.
Senat UMK
Wręczenie dyplomu doktorskiego (19 lutego 2016 r.)
19 lutego 2016 r. w dniu Święta Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (543 rocznica urodzin Patrona Uczelni) odbędzie się promocja doktorska. Uroczystość rozpocznie się o godz. 15 w Auli UMK przy ulicy Gagarina 11 w Toruniu. Wówczas odbiorę mój dyplom doktorski.
Z radością informuję o tym ważnym dla mnie wydarzeniu i serdecznie pozdrawiam, Paweł Machalski.
Z radością informuję, że w grudniu 2015 roku, nakładem Wydawnictwa Adam Marszałek, ukazała się moja pierwsza autorska książka, monografia naukowa pt. „Europa samorządna. Samorząd terytorialny w wybranych państwach Unii Europejskiej”.
Nie byłoby tej publikacji, gdyby nie życzliwość i wsparcie wielu osób. Dziękuję Panu Profesorowi Zbigniewowi Witkowskiemu, Kierownikowi Katedry Prawa Konstytucyjnego WPiA UMK, za serdeczną pomoc, cenne uwagi i sugestie. Słowa wdzięczności kieruję w stronę recenzentów – Prof. Ludwika Habudy oraz Prof. Alfreda Lutrzykowskiego. Dziękuję za czas poświęcony lekturze oraz za tak wiele wartościowych spostrzeżeń.
Jestem ogromnie wdzięczny Panu Prezesowi – Doktorowi Adamowi Marszałkowi, Pani Prezes – Profesor Joannie Marszałek-Kawie, Pani Dyrektor – Iwonie Nadolskiej-Bartosiak oraz Pracownikom Wydawnictwa Adam Marszałek za życzliwe przyjęcie projektu książki oraz za sprawny proces wydawniczy. W sposób szczególny chciałbym podziękować Pani Redaktor Naczelnej – Justynie Brylewskiej, Redaktorowi Prowadzącemu – Doktorowi Danielowi Kawie oraz Projektantowi okładki – Panu Krzysztofowi Galusowi. Informacje na temat książki wraz z możliwością zakupu znajdują się na stronie Wydawnictwa:
Istnieje też opcja bezpośredniego nabycia publikacji w siedzibie Wydawnictwa Adam Marszałek przy ulicy Lubickiej 44 w Toruniu (najkorzystniejsza oferta cenowa).
Przekrojowy spis treści:
Wstęp
Rozdział I Samorząd terytorialny jako forma zdecentralizowanej administracji publicznej
Rozdział II Samorząd terytorialny w państwach unitarnych na przykładzie Polski, Węgier i Francji
Rozdział III Samorząd terytorialny w państwach federalnych na przykładzie Niemiec, Austrii i Belgii
Rozdział IV Między unitaryzmem a federalizmem. Autonomia regionalna jako specyfika regulacji samorządowych we Włoszech i w Hiszpanii
Rozdział V Samorząd terytorialny państw unitarnych i federalnych w kontekście polityki regionalnej UE
Uwagi końcowe
Aneks: Samorząd terytorialny w konstytucjach wybranych państw Unii Europejskiej
Spis map i wykresów
Źródła i literatura
Całość liczy 246 stron.
Fragmenty Wstępu:
Przedmiotem książki jest analiza procesów kształtowania się samorządu terytorialnego w wybranych państwach unitarnych i federacjach Unii Europejskiej, jego struktury, zadań oraz mechanizmów funkcjonowania. To właśnie model ustroju terytorialnego, wynikający z konstytucji państw członkowskich, stanowi pryzmat poprzez który przyjrzałem się funkcjonowaniu samorządu terytorialnego – podobieństwom, ale i odmiennościom poszczególnych systemów. Główny problem badawczy wywołuje potrzebę odpowiedzi na pytanie: w jakim stopniu konstytucyjny model ustroju terytorialnego państwa (unitaryzm bądź federalizm) wpływa na znaczenie, strukturę i mechanizmy funkcjonowania samorządu terytorialnego? Wszystkie modele ustrojowe funkcjonujące w Unii Europejskiej przewidują istotne miejsce dla różnych przejawów samorządności. Dzięki temu Stary Kontynent można określać mianem Europy samorządnej. (…)
Wyznaczając przestrzenny zakres pola badawczego, wybrałem trzy państwa unitarne: Polskę, Węgry i Francję oraz – dla zachowania odpowiedniej proporcji – trzy państwa federalne: Niemcy, Austrię i Belgię.Dobór ten został uzupełniony o rozdział dotyczący Włoch i Hiszpanii – państw, które formalnie pozostają unitarne, jednak w praktyce – zwłaszcza okresu ostatnich kilkunastu lat – ich model ustrojowy znacznie zbliżył się do rozwiązań znanych z systemów federacyjnych. Specyfika ustroju terytorialnego, przejawiająca się w daleko idącej autonomii regionów włoskich i hiszpańskich, skłoniła mnie do wyodrębnienia tej problematyki jako swoistego tematycznego pomostu między typowym unitaryzmem a federalizmem (określanego przez niektórych autorów mianem regionalizmu). (…)
Polecam tę książkę wszystkim, którym tematyka administracji publicznej i samorządu terytorialnego jest bliska, nie tylko w kontekście zainteresowań naukowych, ale też swoistego hobby czy praktyki zawodowej (m.in. pracownikom administracyjnym i samorządowcom). Adresatami publikacji są również studenci kierunków: prawo, administracja, europeistyka, socjologia, stosunki międzynarodowe, politologia czy polityka publiczna. Książka może być traktowana jako podręcznik akademicki stosowany w nauczaniu przedmiotów specjalizacyjnych takich jak, m.in. Samorząd terytorialny w Unii Europejskiej czy Administracja samorządowa (państw UE). Ufam, że okaże się ona interesującą lekturą.
Kilka słów o okładce:
Poszczególne gwiazdki flagi UE przybrały barwy narodowe przedstawionych państw:
– unitarnych – Polski, Węgier, Francji,
– federacji – Niemiec, Austrii, Belgii,
– regionalnych – Włoch i Hiszpanii, które formalnie pozostają unitarne, jednak w praktyce ich model ustrojowy zbliżył się do rozwiązań znanych z systemów federacyjnych.
Roztwarta Kostka Rubika oznacza złożoność, wieloelementowość samorządu terytorialnego, a nie nadmierną koncentrację na modelu węgierskim 😉 . Zachęcam do lektury!
Pozdrawiam wszystkich Gości mojego bloga, życząc szczęśliwego, pełnego sukcesów Nowego 2016 Roku! Paweł Machalski
Odbiór egzemplarzy autorskich w Wydawnictwie Adam Marszałek
