Ingres Biskupa Toruńskiego

Dziś Toruń stał się jakby namiastką Watykanu. W Katedrze ŚŚ. Janów – Matce kościołów diecezji – zgromadziło się kilkudziesięciu biskupów. Ojca Świętego Franciszka reprezentował abp Salvatore Pennacchio – nuncjusz apostolski w Polsce. Wszystko to za sprawą ingresu nowego ordynariusza toruńskiego – bpa Wiesława Śmigla, w którym miałem zaszczyt uczestniczyć.

Nuncjusz apostolski, życząc błogosławieństwa Bożego nowemu ordynariuszowi, podziękował też za 25-letnią posługę pierwszemu biskupowi toruńskiemu – Andrzejowi Suskiemu. W homilii bp Wiesław Śmigiel zadeklarował, że będzie zabiegał o to, „aby diecezja była gościnnym domem dla każdego, kto chce być bliżej Boga”.  Nawiązując do ewangelicznego przesłania II niedzieli Adwentu, wezwał wiernych: „Prostujmy ścieżki życia na ile potrafimy, resztą zajmie się Bóg!”. Znamienne wydają się też biskupie słowa wypowiedziane do ludzi polityki: „Pokornie proszę polityków i samorządowców, głównie tych z diecezji toruńskiej, aby broniąc swoich przekonań i poglądów wyborców nie zapominali, że w sprawach regionu i troski o dobro wspólne warto być razem, a spór nie musi oznaczać kłótni. Ponad wszelkimi podziałami jesteśmy siostrami i braćmi, zatem nigdy nam nie wolno zapominać o wzajemnym szacunku”.

Warte zacytowania, ale i refleksji są też słowa z listu Prezydenta RP Andrzeja Dudy skierowanego do nowego ordynariusza toruńskiego: „Nowoczesność nie oznacza odcięcia się od najgłębszych źródeł naszej kulturowej tożsamości”.

Uroczystość ingresu bpa Wiesława – mojego Biskupa – stanowiła dla mnie źródło głębokich przeżyć – nie tylko ze względu na zainteresowania naukowe, ale przede wszystkim w wyniku formacji duchowej wyniesionej z rodzinnego domu.

Wspólnie o Konstytucji

18 października b.r. wziąłem udział w zorganizowanej przez Kancelarię Prezydenta RP debacie konsultacyjnej, wpisującej się w kampanię społeczno-informacyjną „Wspólnie o Konstytucji”. Spotkanie z udziałem m.in. Ministra Pawła Muchy – prezydenckiego Pełnomocnika ds. referendum konsultacyjnego – odbyło w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu. Zmiany w Konstytucji RP z 1997 r. (a być może rewizja całej ustawy zasadniczej) z  pewnością są potrzebne. Obecna konstytucja została opracowana i uchwalona w czasie dominacji środowisk postkomunistycznych. Brakuje w niej wyraźnego “odcięcia” od prawa stanowionego w dobie PRL. Sytuację polityczną drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych cechowały zupełnie różne od obecnych realia. Polska nie była jeszcze ani członkiem  NATO, ani Unii Europejskiej. Ustawa zasadnicza nie zawiera zatem bezpośredniej regulacji dotyczącej relacji prawa europejskiego do polskiego. A chodzi tu przecież o gwarancję suwerenności i zabezpieczenie tożsamości kształtowanej w ciągu ponad 1050-letnich dziejów.

Warto ponadto poddać refleksji słowa preambuły. To nie jest jakiś tam nieznaczący wstęp, mający co najwyżej wypełnić pierwszą jednostkę redakcyjną. Preambuła – jako swoiste wprowadzenie aksjologiczne, istotne dla interpretacji całej ustawy zasadniczej – powinna w większym stopniu odzwierciedlać chrześcijańskie dziedzictwo narodu, akcentować wartości tożsamościowe i suwerenność! Między innymi w tej sprawie wypowiadałem się w czasie toruńskiej debaty.

Polecam artykuł dra Krzysztofa Szczuckiego pt. „Kim jesteśmy i dokąd zmierzamy, czyli o wspólnych fundamentach”:  http://www.rp.pl/Rzecz-o-prawie/310269892-Jaka-powinna-byc-preambula-do-konstytucji.html

Za Kancelarią Prezydenta RP Andrzeja Dudy warto zadać pytania: Jaka konstytucja jest potrzebna Polsce XXI wieku?  W jaki sposób ustawa zasadnicza ma chronić interesy Państwa Polskiego i Narodu? Jak nasza konstytucja ma odpowiedzieć na wyzwania współczesnego świata?

Zachęcam do refleksji i serdecznie pozdrawiam, Paweł Machalski.

Druga książka, tym razem współautorska!

Miło mi poinformować, że właśnie ukazała się książka pt.  „Samorząd terytorialny w systemie administracji publicznej” (Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa 2017). Jako jeden z współautorów gorąco polecam ją wszystkim zainteresowanym tą problematyką – samorządowcom, urzędnikom, pracownikom akademickim i studentom, szczególnie kierunków prawno-społecznych.

Dziękuję Panu Drowi Robertowi Gawłowskiemu, Prodziekanowi bydgoskiego wydziału Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu za zaproszenie mnie do tego projektu! Traktuje je jako wyraz życzliwości i uznania dla mojego dotychczasowego dorobku naukowego z zakresu administracji publicznej, w tym samorządu terytorialnego. Warszawskiej oficynie – CeDeWu, dziękuję natomiast za wyjątkowo sprawny proces wydawniczy!

W opinii recenzentów (Prof. Ludwika Habudy i Dra Michała Szewczyka) atutem publikacji jest m.in. nowatorskie ujęcie poruszonej problematyki – wyłamanie się z dominującej w Polsce konwencji pisania na temat samorządu terytorialnego. Istotnie, obok typowych zagadnień ustrojowych, znajdziemy w niej również treści dotyczące:

–     relacji rządowo-samorządowych,

–     współpracy krajowej i zagranicznej gmin, powiatów i województw,

–     partycypacji społecznej,

–     projektów metropolitarnych,

–     postulatów zmian w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego.

Wobec niektórych, tak stanowczo zaprezentowanych w Słowie wstępnym tez – zwłaszcza tych dotyczących stosunku obecnej władzy centralnej do samorządu terytorialnego – pozwolę sobie wyrazić zdanie odrębne. Swoje opinie na ten temat przedstawiam natomiast w dziesiątym – podsumowującym rozdziale, pt. „Wyzwania, dylematy i postulaty zmian w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego”.  Analiza treści całej książki – a zwłaszcza wspomnianego Słowa wstępnego i ostatniego rozdziału – zaświadczy o tym, że pluralizm opinii w polskiej nauce ma się dobrze!

Spis treści oraz informacje na temat książki wraz z możliwością zakupu znajdują się na stronie Wydawnictwa: http://cedewu.pl/Samorzad-terytorialny-w-systemie-administracji-publicznej-p1913

Zachęcam do lektury, Paweł Machalski.

Samorząd terytorialny

Polska w dyplomacji europejskiej

Z radością informuję, że we wrześniu ukazała się książka pt. „Polska w dyplomacji europejskiej w XX-XXI wieku” (red. E. Alabrudzińska, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2017). Publikacja składa się z trzech części. Pierwsza z nich dotyczy II Rzeczpospolitej (m.in. dyplomacji Józefa Piłsudskiego i jego współpracowników). Okres PRL został słusznie pominięty. Polska dyplomacja tego czasu – o ile można w ogóle używać takiego określenia w odniesieniu do lat 1944-1989 – niestety nie była samodzielna ze względu na dyktat płynący z Kremla. Druga część dotyczy zatem roli polskiej dyplomacji po 1989 roku (m.in. stosunków polsko-szwajcarskich czy znaczenia polskiej dyplomacji w czasie wojny gruzińsko-rosyjskiej 2008 r.). Wreszcie trzecia część zawiera analizy związane z nowymi wyzwaniami stojącymi przed polską dyplomacją.

Druga część książki zawiera m.in. rozdział/artykuł mojego autorstwa pt. „Ku ratyfikacji konkordatu: stosunki dyplomatyczne między Rzecząpospolitą Polską a Stolicą Apostolską w latach 1989-1998”.  Główna jego teza sprowadza się do stwierdzenia, że wydarzenia polityczne przełomu ustrojowego z 1989 r. w znacznym stopniu przyczyniły się do rewizji modelu relacji między Państwem Polskim a Kościołem katolickim, otwierając wieloetapowy proces normalizacji wzajemnych stosunków w wymiarze prawnym, politycznym i społecznym.

Polecam lekturze i serdecznie pozdrawiam, Paweł Machalski. 

Czas na Bałkany!

Korzystając z ostatnich wakacyjnych dni, warto nieco urozmaicić tematykę tej strony. Odłóżmy na chwilę naukowe publikacje, artykuły i konferencje, aby przenieść się na podróżniczy szlak.

W ciągu dziesięciu sierpniowych dni odwiedziłem sześć państw, w tym cztery stolice, oraz wiele atrakcyjnych miejsc. Zaczęło się od Sarajewa – stolicy Bośni i Hercegowiny – miasta  łączącego wiele kultur, tradycji i religii. Następnie po raz kolejny zachwyciłem się Dubrownikiem – perłą w chorwackiej koronie – najbardziej urokliwym miastem Dalmacji, docenionym nie tylko przez UNESCO.

Po raz pierwszy miałem przyjemność odwiedzić Czarnogórę, spacerując po wąskich kamiennych uliczkach Kotoru (podobnie jak Dubrownik, perły UNESCO) oraz Budvy.

Trasa wyprawy wykroczyła poza państwa postjugosławiańskie. Na mojej podróżniczej mapie znalazła się także Albania – izolująca się od reszty świata w trudnych czasach powojennego reżimu. Stolica – Tirana nie zachwyca rozmachem architektury.  Zaskakuje za to brak stołecznego zgiełku i zabiegania… Główne place i ulice miasta świecą wręcz pustkami (!). Nieco bardziej urokliwa jest historyczna Kruja z malowniczo położoną pośród gór twierdzą Skanderbega –  albańskiego bohatera narodowego. Na chwile relaksu nad Adriatykiem polecam drugie co do wielkości miasto Albanii – Durres, słynące z wielkiego portu i szerokich plaż.

W Macedonii  na szczególną uwagę zasługuje Ochryda, malowniczo położona nad wielkim jeziorem. Za sprawą licznych kamiennych cerkwi, przenosimy się tam w klimaty typowe dla południowego prawosławia.  Stolica państwa – Skopje, miasto narodzin najsłynniejszej Albanki świata – Św. Matki Teresy z Kalkuty – w ostatnich latach przechodzi modernizację. Powstało wiele monumentalnych pomników (m.in. Filipa II czy Aleksandra Macedońskiego) oraz gmachów. Z dawnych wieków zachowały się m.in. monumentalna twierdza, kamienny most na rzece Wardar czy architektura z okresu panowania tureckiego w muzułmańskiej części miasta.

Wyprawę zwieńczyły odwiedziny Serbii.  Malowniczo położona u ujścia Sawy do Dunaju stolica państwa – Belgrad – pod względem architektury raczej się nie wyróżnia. Może zadziwiać natomiast jego wielkość. W metropolii liczącej ponad 1 700000 mieszkańców – przeżywającej największy rozrost w czasach jugosławiańskich – zameldowany jest co czwarty Serb.

Lazurowe wody Adriatyku, malownicze góry i wyspy, położone na zboczach wzgórz wioski z charakterystycznymi pomarańczowymi dachówkami, urozmaicone pod względem architektury miasta (muzułmańskie, egzotyczne, ale i iście europejskie)… Z pewnością potwierdza się stwierdzenie, że na Bałkanach „każdy znajdzie coś dla siebie”.

Kolejna publikacja – W dwusetną rocznicę protokołu dyplomatycznego

Miło mi poinformować, że właśnie ukazała się interesująca publikacja naukowa pt. „1815 – 2015. W dwusetną rocznicę protokołu dyplomatycznego”, wydana pod redakcją prof. Elżbiety Alabrudzińskiej przez Wydawnictwo Adam Marszałek.

Książka składa się z trzech części. Pierwsza z nich dotyczy aspektu historycznego (m.in. francuskich kardynałów koronnych czy idei neutralności), druga czasów współczesnych, natomiast trzecia zróżnicowanych problemów międzynarodowych widzianych oczami dyplomatów ( takich jak m.in. kryzys migracyjny).

W części drugiej znalazł się rozdział mojego autorstwa pt. „Stolica Apostolska jako podmiot współczesnych stosunków dyplomatycznych”. Dowodzę w nim, że utrzymywanie stosunków dyplomatycznych z państwami oraz organizacjami międzynarodowymi stanowi jeden z kluczowych atrybutów Stolicy Apostolskiej, świadczących nie tylko o jej podmiotowości prawnomiędzynarodowej, ale i o znaczeniu we współczesnym świecie. Istotna rola dyplomacji papieskiej jest uzasadniona i ma na celu podkreślenie rangi międzynarodowej Biskupa Rzymu, wypełnianie misji Kościoła rzymskokatolickiego oraz urzeczywistnianie wartości uniwersalnych pośród społeczności międzynarodowej.

Zachęcam do lektury, Paweł Machalski. 

Konferencja w Europejskim Centrum Solidarności

Pamięć o ważnych wydarzeniach trzeba pielęgnować, a istotne rocznice (zwłaszcza te okrągłe) warto akcentować. 11 i 12 czerwca b.r. przypadła 30 rocznica pierwszej wizyty Jana Pawła II w Trójmieście. W 1987 r. Ojciec Święty odwiedził najpierw Gdynię, a następnie Gdańsk. Msze Św. odprawione na gdyńskim Skwerze Kościuszki czy gdańskiej Zaspie (słynny ołtarz w kształcie monumentalnego okrętu), a także odwiedziny Westerplatte urosły do rangi symboli i swoistych zwiastunów politycznego przełomu.

Podkreślając rangę tych wydarzeń, Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, w dniach 12-13 czerwca b.r. zorganizowało konferencję naukową pt. „Papieskie Pielgrzymki w PRL”. Problematyka referatów okazała się bardzo zróżnicowana i objęła zarówno aspekty logistyczno-organizacyjne trzech pierwszych pielgrzymek, kwestie nastawienia ówczesnych władz państwowych wobec pielgrzymów, papieskiego przesłania czy wydźwięku spotkań Papieża z rodakami w dokumentach archiwalnych.

Osobiście miałem zaszczyt wygłosić prelekcję pt. „Św. Jan Paweł II wobec idei jedności i integracji europejskiej. Analiza porównawcza przesłania pielgrzymek do PRL i wolnej Polski”.

“Miasta przyszłości” – konferencja w PWSZ we Włocławku

2 czerwca 2017 r. uczestniczyłem w bardzo ciekawej i praktycznej międzynarodowej  konferencji naukowej pt. „Miasta przyszłości. W poszukiwaniu paradygmatu zarządzania i rozwoju”, organizowanej w ramach obchodów 15-lecia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku.

Spotkanie znawców problematyki miast i metropolizacji – zarówno przedstawicieli świata nauki, jak i samorządowców-praktyków – miało charakter twórczej dyskusji na temat roli i znaczenia przestrzeni miejskiej we współczesnej Polsce, a także w przyszłości. Omówiony został m.in. problem efektywnego zarządzania, ochrony środowiska, bezpieczeństwa lokalnego czy wyludniania miast, jak również wyzwanie rewitalizacji. Organizatorem konferencji była Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku. Patronat nad przedsięwzięciem objął Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Prezydent Miasta Włocławka oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

Galeria zdjęć znajduje się pod linkiem: https://www.pwsz.wloclawek.pl/galeria-3/ii-midzynarodowa-konferencja-naukowa-miasta-przyszoci-w-poszukiwaniu-nowego-paradygmatu-zarzdzania-i-rozwoju?page=1

Kolejna publikacja – Nie tylko w PRL. Ataki na Kościół i sferę sacrum w III RP

W maju 2017 r. ukazała się warta polecenia książka pt. „Czas próby. Kościół katolicki w okresie PRL”, wydana pod redakcją prof. Wojciecha Polaka, dr hab. Arkadiusza Czwołka oraz dr Sylwii Galij-Skarbińskiej. Stanowi ona naukowy rezultat konferencji pod tym samym tytułem, zorganizowanej w Toruniu jesienią 2016 r. – w roku 1050 rocznicy Chrztu Polski. Celem publikacji jest przedstawienie zróżnicowanych aspektów funkcjonowania Kościoła w Polsce w latach 1944-1990. Poszczególne rozdziały, napisane przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych – duchownych i świeckich – dotyczącą zarówno wewnętrznych spraw Kościoła, jak i relacji państwo-Kościół, środków represji wymierzanych w katolików czy roli duchowieństwa we wspieraniu oporu społecznego przeciwko totalitarnej władzy itp.

Miło mi poinformować, że w książce znalazł się m.in. rozdział mojego autorstwa pt. „Nie tylko w PRL. Ataki na Kościół i sferę sacrum w III RP”, którego przedmiotem jest analiza tych aspektów stosunków państwo-Kościół w transformującej się Polsce, które odstępowały od standardów modelu przyjaznego rozdziału. Choć cezury wykraczają poza okres 1944-1990, to kontekst PRL rysuje się bardzo wyraźnie. Poprzednia, słusznie miniona epoka, odgrywa rolę nie tylko punktu wyjścia czy odniesienia, ale też swoistego pryzmatu, przez który przyglądam się wybranym sporom, animozjom, atakom na Kościół i sferę sacrum już w III Rzeczypospolitej Polskiej.

Zachęcam do lektury, Paweł Machalski.